Uşaqlıq boynu eroziyası

Ginekoloq müayinəsi zamanı tez-tez səslənən “uşaqlıq boynu eroziyası” diaqnozu bir çox qadında narahatlıq və qorxu yaradır. Bəzən bu diaqnoz “yara” kimi təqdim edilir və dərhal “yandırılmalı olduğu” deyilir. Bəs bu diaqnoz həqiqətən nə deməkdir? Təhlükəlidirmi və müalicəsi mütləqdirmi?

Uşaqlıq Boynu Eroziyası Nədir? Anlaşılır İzah

İlk olaraq ən vacib məqamı anlayaq: uşaqlıq boynu eroziyası əksər hallarda sözün əsl mənasında “yara” və ya “aşınma” deyil. Bu, uşaqlıq boynunun daxili hissəsini (servikal kanalı) örtən silindrik epitel hüceyrələrinin, xarici hissəyə (uşaqlıq yolu tərəfə) doğru yer dəyişməsidir.

Daha sadə dildə desək, dodağınızın içindəki nəmli, qırmızı toxumanın dodaq xəttindən bir qədər kənara çıxmasını təsəvvür edin. Bu, patoloji bir yara deyil, sadəcə hüceyrə növünün sərhəddinin dəyişməsidir. Tibbi dildə bu vəziyyət daha çox “ektopiya” adlanır və xüsusilə gənc, doğum etməmiş qadınlarda fizioloji (normal) bir hal hesab edilə bilər.

Eroziyanın Ən Geniş Yayılmış Səbəbləri

Uşaqlıq boynunda bu cür hüceyrə dəyişikliyinin yaranmasına bir neçə amil təsir edə bilər:

• Hormonal Dəyişikliklər: Cinsi yetkinlik, hamiləlik və ya hormonal kontraseptivlərin (doğum kontrol həbləri) istifadəsi zamanı orqanizmdəki estrogen səviyyəsinin artması ektopiyaya səbəb ola bilər.
• İnfeksiyalar: Xlamidiya, trixomoniaz kimi cinsi yolla ötürülən infeksiyalar və xüsusilə İnsan Papilloma Virusunun (HPV) bəzi növləri uşaqlıq boynunda dəyişikliklərə təkan verə bilər.
• Doğuş və Abortlar: Doğuş zamanı və ya abortdan sonra uşaqlıq boynunun mexaniki zədələnməsi.
• İmmun Sistemin Zəifləməsi: Ümumi immunitetin aşağı düşməsi orqanizmin infeksiyalara qarşı müqavimətini azaldır.

Uşaqlıq Boynu Eroziyası Əlamətləri: Nələrə Diqqət Etməli?

Əksər hallarda uşaqlıq boynu eroziyası heç bir əlamət göstərmir və yalnız planlı ginekoloji müayinə zamanı aşkar edilir. Lakin bəzi hallarda aşağıdakı simptomlar müşahidə oluna bilər:

• Cinsi əlaqə zamanı və ya sonrasında yüngül qanaxma və ya ləkələnmə.
• Menstruasiya dövrləri arasında qanlı ifrazat.
• Həmişəkindən fərqli, artmış selikli ifrazat.
• Cinsi əlaqə zamanı diskomfort və ya ağrı.

Bu əlamətlər başqa ginekoloji problemlərin də göstəricisi ola biləcəyindən, həkimə müraciət etmək vacibdir.

Eroziya Xərçəngə Çevrilə Bilərmi?

Bu, pasiyentləri ən çox narahat edən sualdır. Xeyr, sadə ektopiya (fizioloji eroziya) öz-özlüyündə xərçəngə çevrilmir və xərçəngönü bir vəziyyət hesab edilmir.

Ancaq burada vacib bir “AMMA” var: uşaqlıq boynu xərçənginin yaranmasının əsas səbəbkarı HPV virusunun yüksək riskli tipləridir. Bəzən eroziya kimi görünən sahənin altında bu virusun yaratdığı hüceyrə dəyişiklikləri (displaziya) gizlənə bilər. Məhz buna görə də eroziya aşkarlandıqda, onun səbəbini araşdırmaq və xərçəngönü dəyişikliklərin olub-olmadığını yoxlamaq üçün əlavə analizlər aparmaq şərtdir.

Uşaqlıq Boynu Eroziyası Diaqnozu Necə Qoyulur?

Dəqiq diaqnoz üçün ginekoloq aşağıdakı müayinələri həyata keçirir:

1. Güzgülərlə Müayinə: Həkim eroziyanı vizual olaraq qiymətləndirir.
2. Kolposkopiya: Uşaqlıq boynuna xüsusi mikroskopla (kolposkop) baxış keçirilir. Bu zaman xüsusi məhlullardan istifadə edilərək şübhəli sahələr daha aydın görünür.
3. PAP-test (Yaxma Analizi): Uşaqlıq boynundan hüceyrə nümunələri götürülərək mikroskop altında xərçəngönü dəyişikliklərin olub-olmadığı yoxlanılır.
4. HPV Testi: Xərçəng riskini artıran yüksək riskli HPV tiplərini aşkar etmək üçün aparılır.

Eroziya və Hamiləlik: Bilinməsi Vacib Məqamlar

Hamiləlik zamanı hormonal fonun dəyişməsi səbəbindən eroziyanın yaranması və ya böyüməsi tez-tez rast gəlinən bir haldır. Bu vəziyyət adətən nə ananın, nə də dölün sağlamlığı üçün təhlükə yaratmır və hamilə qalmağa mane olmur. Əgər PAP-test və digər analizlərin nəticələri normaldırsa, müalicə adətən doğuşdan sonrakı dövrə qədər təxirə salınır.

Müasir Uşaqlıq Boynu Eroziyası Müalicə Üsulları

Əgər eroziya fizioloji bir haldırsa, infeksiya və ya şübhəli hüceyrə dəyişikliyi yoxdursa, müalicəyə ehtiyac olmaya bilər və həkim sadəcə dinamik müşahidə tövsiyə edə bilər. Müalicəyə qərar verildikdə isə müasir ginekologiyada bir neçə effektiv və təhlükəsiz üsul mövcuddur.

Eroziyanın Dondurularaq Müalicəsi (Kriodestruksiya)

Bu üsul zamanı maye azotun köməyi ilə eroziya sahəsindəki dəyişilmiş hüceyrələr dondurularaq məhv edilir. Prosedur ağrısızdır və adətən anesteziya tələb etmir. Sağalma dövründə bir müddət sulu ifrazatın olması normaldır.

Eroziyanın Lazerlə Müalicəsinin Üstünlükləri

Lazer vaporizasiyası ən müasir və effektiv metodlardan biridir. Lazer şüası dəyişilmiş toxumanı dəqiqliklə buxarlandırır və sağlam toxumalara zərər vermir. Üstünlükləri bunlardır:

• Yüksək dəqiqlik.
• Qansız prosedur.
• Sürətli sağalma.
• Uşaqlıq boynunda çapıq toxuması yaratmır (gələcəkdə hamiləlik planlaşdıranlar üçün vacibdir).

Uşaqlıq Boynu Eroziyası Yandırılmalıdırmı?

“Yandırma” (diatermokoaqulyasiya) elektrik cərəyanı ilə həyata keçirilən köhnə bir metoddur. Bu üsul effektiv olsa da, uşaqlıq boynunda çapıq toxuması yarada bilər ki, bu da gələcək doğuşlar zamanı uşaqlıq boynunun açılmasına mane ola bilər. Bu səbəbdən, müasir dövrdə, xüsusilə doğum etməmiş qadınlar üçün lazer və ya radiodalğalı müalicə kimi daha az invaziv metodlara üstünlük verilir.

Müalicədən Sonra Bərpa Prosesi Neçə Gün Çəkir?

Seçilən müalicə metodundan asılı olaraq tam sağalma prosesi adətən 4-6 həftə çəkir. Bu dövr ərzində həkimin tövsiyələrinə ciddi əməl etmək vacibdir:

• Cinsi əlaqədən çəkinmək.
• Tampon istifadə etməmək.
• Hovuz, sauna və vannadan uzaq durmaq.
• Ağır fiziki fəaliyyəti məhdudlaşdırmaq.

Uşaqlıq Boynu Eroziyası Haqqında Tez-Tez Verilən Suallar

Nəticə

Uşaqlıq boynu eroziyası qorxulu bir diaqnoz deyil, lakin diqqət tələb edən bir vəziyyətdir. Ən doğru addım panikaya düşmədən savadlı bir ginekoloqa müraciət etmək, dəqiq diaqnoz üçün lazımi müayinələrdən keçmək və həkimin tövsiyələrinə uyğun hərəkət etməkdir. Unutmayın, vaxtında qoyulan diaqnoz və düzgün yanaşma sağlamlığınızın ən etibarlı qarantıdır.

İllik ginekoloji müayinələrinizi təxirə salmayın!